އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް، އީރާނާއެކު ވެފައިވާ ވަގުތީ ހަނގުރާމަ ހުއްޓާލުމުގެ އެއްބަސްވުން ނިމުމަކަށް އައިސްފައިވާކަން އިޢުލާނު ކުރައްވައިފިއެވެ.

ތުރުކީގެ އަންކާރާގައި މިހާރު ކުރިއަށްދާ 2026 ވަނަ އަހަރުގެ ނޭޓޯ ސަމިޓުގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވަމުން ރައީސް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، މީގެ މަހެއްހާ ދުވަސް ކުރިން ޖޫން 17 ގައި ސޮއިކުރި ފަހުމުނާމާ (އެމްއޯޔޫ) މިހާރު "އޯވަރ" ނުވަތަ ނިމިފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި އީރާނަށް އަމާޒުކޮށް އަސްކަރީ ވަރުގަދަ ޙަމަލާތަކެއް ދިނުމުގެ ފުރުޞަތު ބޮޑުކަމަށްވެސް އޭނާ ވަނީ އިޝާރާތް ކުރައްވާފައެވެ.

Ad by Hajj Corporation

މި އެއްބަސްވުން ރޫޅިގެން ގޮސްފައިވަނީ ފާއިތުވި 48 ގަޑިއިރު ތެރޭގައި ދެޤައުމުގެ ދެމެދުގައި އަސްކަރީ ޙަމަލާތަކާއި ކަނޑުގެ މަގުތައް ބަންދުކުރުމުގެ މައްސަލަތައް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައިވާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.

އެއްބަސްވުން ރޫޅެން މެދުވެރިވި ސަބަބު

މި މައްސަލަ ހޫނުވާން ފެށީ މި ޖުލައި މަހުގެ 6 އާއި 7 ވަނަ ދުވަހު ހޯރްމުޒް ކަނޑުއޮޅިން ދަތުރުކުރި ބައިނަލްއަޤްވާމީ ތިން ތެޔޮ ޓޭންކަރަކަށް އީރާނުގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ޙަމަލާދިންކަމަށް ބުނެއެވެ. މި ޙަމަލާތައް އަމާޒުވެފައިވަނީ މާޝަލް އައިލެންޑްސްގެ ދިދަ ޖަހާފައިވާ 'އަލް ރެކައްޔާތު'، ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ 'ވަދްޔާން' އަދި ލައިބީރިއާގެ 'ސައިޕްރަސް ޕްރޮސްޕެރިޓީ' އަށެވެ.

މީގެ ރައްދުގައި އެމެރިކާގެ ސެންޓްރަލް ކޮމާންޑުން (ސެންޓްކޮމް) ވަނީ އަންގާރަ ދުވަހުގެ ރޭ އީރާނުގެ އެތެރޭގައި ހުރި 80 އަށްވުރެ ގިނަ އަމާޒުތަކަށް ވަރުގަދަ ވައިގެ ޙަމަލާތަކެއް ދީފައެވެ. މީގެ ތެރޭގައި އީރާނުގެ ވައިގެ ދިފާޢީ ނިޒާމުތަކާއި، ރާޑާރުތަކުގެ އިތުރުން އިސްލާމިކް ރިވޮލިއުޝަނަރީ ގާޑް ކޯޕްސް (އައިއާރުޖީސީ) ގެ 60 އަށްވުރެ ގިނަ ކުދި ބޯޓު ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އެމެރިކާގެ ޓްރެޜަރީ ޑިޕާޓްމަންޓުން ވަނީ އީރާނަށް ދީފައިވާ ތެޔޮ އެކްސްޕޯޓް ކުރުމުގެ ޚާއްޞަ ހުއްދަވެސް އުވާލާފައެވެ.

އީރާނުން ވަނީ މީގެ ރައްދުގައި ބަޙްރައިނާއި ކުވައިޓުގައި ހުންނަ އެމެރިކާގެ އަސްކަރީ މަރުކަޒުތަކަށް ޑްރޯން އަދި ބެލިސްޓިކް މިސައިލް ޙަމަލާތަކެއް ދީފައެވެ. ކުވައިޓުން ބުނެފައިވަނީ އީރާނުގެ ގިނަ ޙަމަލާތަކެއް ދިފާޢުކޮށްފައިވާ ކަމަށާއި، ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބިފައިނުވާ ކަމަށެވެ.

ދެޤައުމުގެ އިސްވެރިންގެ ބަސް

ރައީސް ޓްރަމްޕް ވިދާޅުވީ، "އަޅުގަނޑަށް ހީވަނީ މިހާރު އެކަން ނިމިއްޖެހެން. އީރާނާއެކު އިތުރަށް މުޢާމަލާތް ކުރާކަށް ބޭނުމެއް ނޫން. ރޭގައި އަޅުގަނޑުމެން ވާނީ ވަރަށް ވަރުގަދަ ޙަމަލާތަކެއް ދީފައި، އަދި މިރޭވެސް އެފަދަ ޙަމަލާތަކެއް ދިނުން ގާތް." މީގެ އިތުރުން ޓްރަމްޕް ވަނީ މިހާރު ކުރިއަށްދާ މަޝްވަރާތަކަކީ "ވަގުތު ބޭކާރުކުރުން" ކަމަށް ސިފަކުރައްވާފައެވެ.

މިކަމާ ގުޅިގެން އީރާނުގެ މަޖިލީހުގެ ރައީސް މުޙައްމަދު ބާގިރު ގާލީބާފް ވިދާޅުވީ، އެއްބަސްވުން އުވާލުމުގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭނީ ވޮޝިންގޓަނުން ކަމަށެވެ. އަދި އަންގާރަ ދުވަހު އެމެރިކާއިން އަލުން ތެލުގެ ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަކީ އެއްބަސްވުމާ ޚިލާފުވުން ކަމަށް އޭނާ ތުހުމަތު ކުރެއްވިއެވެ. "ބިރުދެއްކުމާއި ފޭރުމުގެ ޒަމާން މިހާރު މިއޮތީ ނިމިފައި... އަޅުގަނޑުމެން ކަނޑާލައެއް ނުލެވޭނެ،" ގާލީބާފް ވިދާޅުވިއެވެ.

ދުނިޔޭގެ ބާޒާރަށް ކުރި އަސަރު

މި ހަމަނުޖެހުންތަކާ އެކު ދުނިޔޭގެ ބާޒާރުގައި ތެލުގެ އަގު ވަނީ ކުއްލިއަކަށް އުފުލިފައެވެ. ޓްރަމްޕްގެ ވާހަކަފުޅަށްފަހު، ބްރެންޓް ކުރޫޑްގެ އަގު 5.7 އިންސައްތަ މައްޗަށް ގޮސް ފީފާއެއްގެ އަގު 78.41 ޑޮލަރަށް ވަނީ އަރާފައެވެ. އަދި އެމެރިކާގެ ޑަބްލިއު.ޓީ.އައި (WTI) ތެލުގެ އަގު 5.9 އިންސައްތަ އުފުލި، ފީފާއެއްގެ އަގު 74.60 ޑޮލަރަށް ވަނީ މަތިވެފައެވެ.

ނޭޓޯގެ ސެކްރެޓަރީ ޖެނެރަލް މާކް ރޫޓާ ވަނީ އެމެރިކާގެ ރައްދު ހަމަލާތަކަށް ތާއީދު ކުރައްވާފައެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވީ ދުނިޔޭގެ ތެލުގެ 20 އިންސައްތަ ސަޕްލައި ދަތުރުކުރާ ހޯރްމުޒް ކަނޑުއޮޅީގައި ދަތުރުފަތުރުގެ މިނިވަންކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި އެމެރިކާގެ ހަމަލާތަކަކީ "ނުހަނު ބޭނުންތެރި" ހަމަލާތަކެއް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް، ޔޫރަޕްގެ އިއްތިޙާދުގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތާބެހޭ އިސްވެރިޔާ ކާޖާ ކާލާސް ވަނީ މި ހަމަނުޖެހުންތައް ކުށްވެރިކުރައްވައި، ފުރިހަމަ ހަނގުރާމައަކަށް ދިޔުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ދެފަރާތުންވެސް ކެތްތެރިކަން އިސްކުރުމަށް ގޮވާލައްވާފައެވެ.