ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނުގެ އިސްލާހު: ނަތީޖާ ނެރުމަށް ކައުންސިލްތަކަށް ބާރުއަޅާ
7 އޯގަސްޓު 2025 - 10:17

ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުސޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނުނަށް ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ގެނައި އިސްލާހުތަކުގެ ބިލު މަޖިލީހުން ވަނީ ފާސްކޮށްފައެވެ.
2010 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހުގެ 17 ވަނަ ދުވަހު މިގާނޫނަށް އަމަލުކުރަން ފެށިފަހުން މިއީ ގާނޫނަށް ގެނެވެނު 16 ވަނަ އިސްލާހެވެ.

Ad by Hajj Corporation
ސަރުކާރުގެ ފަރާތުންމި ބިލު މަޖިލީހުގެ ތަޅުމަށް ހުށަހެޅުއްވި ފުވައްމުލަކު ދެކުނު ދާއިރާގެ މެންބަރު އިބްރާހީމް ޙުސައިންއެވެ.
ބިލުގެ މަގްސަދު
މި ބިލުގެ މަގްސަދެެއްކަމުގައި ބުނެފައި ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިދާރީ ދާއިރާތައް ލާމަރުކަޒީ އުޞޫލުން ހިންގުމުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކުން އުފައްދާ ލޯކަލް އޮތޯރިޓީގެ ކުންފުނިތައް ވިޔަފާރި ހަރަކާތްތައް ހިންގުމުގެ ދާއިރާ ޤާނޫނުން ކަނޑައެޅުމާއި، ހިލޭ އެހީގެ ގޮތުގައި ދައުލަތުން ކައުންސިލަށް ފައިސާ ދިނުމުުގައި ޢަމަލުކުރާ ބައެއް އުސޫލްތައް މުރާޖަޢާ ކުރުމާއި، ކައުންސިލްތަކުގެ އުމުރުގެ ފަހު އަހަރު ކައުންސިލްތަކުން މުހިންމު މާލީ ކަންކަން ނިންމުމުގައި ޢަމަލުކުރަންޖެހޭ އުސޫލުތައް ބަޔާންކުރުމެވެ.
ލާމަރުކަޒީ ގާނޫނަށް ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ގެނެސްފައިވާ ބަދަލުތައް
މި ބިލުގައި ބުނެފައިވާގޮތުން ކައުންސިލްތަކުގެ އުމުރު ހަމަވުމުގެ އެއް އަހަރު ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ކުރު މުއްދަތެއް އޮތްނަމަ، ދާއިމީ އަދި ކޮންޓްރެކްޓް މުވައްޒަފުން ނެގުމާއި، ބިމާއި ފަޅާއި ފަރުގެ ސަރަހައްދުތައް ކުއްޔަށް ދިނުމުގެ ކަންކަން ކުރެވޭނީ ފިނޭންސް މިނިސްޓްރީ އާއި އެލްޖީއޭ އިން ކަނޑައަޅާ އުސޫލުތަކާ އެއްގޮތަށެވެ.
މިއިސްލާހްގެ ދަށުން ކައުންސިލްތަކުން އުފައްދާ ލޯކަލް އޮތޯރިޓީ ކުންފުނިތަކަށް އިގްތިސާދީ ހަރަކާތްތައް ހިންގޭނީ އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުން އެފަދަ މަސައްކަތެއް ނުކުރާނަމައެވެ. އަދި އެ މަސައްކަތަކީ ރަށުގެ އުމްރާނީ ތަރައްގީއަށް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތަކަށް ނުވެ، އިންވެސްޓްމަންޓްގެ އަގު 10 މިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ ކުޑަ މަސައްކަތަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ.
މިހާރު މިގެނެވޭ އިސްލާހުތަކާއެކު
ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ފުނަދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު މުހައްމަދު މަމްދޫހު ފާހަގަކުރައްވާގޮތުގައި މި އިސްލާހުތައް ބާރު އަޅަނީ، ޒިންމާދާރުކަމާއެކު ދެފުށް ފެންނަގޮތަށް ރައްޔިތުންގެ ފައިސާ ރައްޔިތުންނަށްޓަކާ ޚަރަދުކުރުމަށާއި ޢަމަލީ ގޮތެއްގައި ރައްޔިތުންނަށް ނަތީޖާ ނެރެދިނުމަށެވެ. އަދި އާންމުންގެ އިޤްތިސާދީ މަސައްކަތްތަކާއި ވިޔަފާރިތައް ހިމާޔަތްކުރުމަށެވެ.
މީގެ އިތުރަށް ކައުންސިލްތަކުން ރާވާ، ޕްލޭންކޮށްފައިވާ، ތަރައްޤީގެ އެއްވެސް މަޝްރޫޢަކަށް އަދި މަސައްކަތަކަށް މިއިސްލާހުގެ ސަބަބުން ހުރަހެއް ދިމާނުވާނެކަމަށާއި އިސްލާހުން ބާރު އަޅަނީ އަމަލީ ގޮތުން ނަތީޖާ ނެރުމަށްކަމަށް މެމްބަރު މަމްދޫހު ވިދާޅުވިއެވެ.
އަތޮޅުތެރޭގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުން އާއްމުދަނީ ހޯދުމަށް ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ކޮޓަރި ކުއްޔަށް ދިނުމާއި ކެފޭ ރެސްޓޯރެންޓް ހިންގުންފަދަ ވިޔަފާރިތައް ހިމެނެއެވެ. މެމްބަރު މަމްދޫހު ވިދާޅުވިގޮތުގައި މި ގާނުނުގެ 70 ވަނަ މާއްދާއަށް ގެނެވޭ އިސްލާހާއެކު، އަމިއްލަ ފަރުދުން ކުރާ އިޤްތިސާދީ މަސައްކަތްތަކަށް އަދި އާންމު ވިޔަފާރިތަކަށް ކައުންސިލުތަކުން ވަދެނުގަންނާނެ ކަމުގެ ޔަޤީންކަން ރައްޔިތުންނަށް ލިބި، މިކަންކަމުން އާންމުންގެ ފުދުންތަރިކަމަށް ހުރަހެއް ކުރިމަތިނުވާނެކަމުގެ ޔަޤީންކަން ރައްޔިތުންނަށް ލިބިގެންދާނެއެވެ.
ގާނުނުގެ 75 ވަނަ މާއްދާއަށް ސަރުކާރުން ގެނައި ބަދަލުގައިވަނީ ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދޭ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ބޭނުމަށް، އެކި ފަރާތްތަކަށް ދޫކޮށްފައިވާ ބިމުން ނުވަތަ ޢިމާރާތުން، ކުއްޔެއް ނުނެގޭނެކަމަށެވެ. މެމްބަރު މަމްދޫހު ވިދާޅުވީ މި އިސްލާހާއެކު ރައްޔިތުންނަށް އަސާސީ ހިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް އެއްހަމަ އުސޫލެއް ގެނެވި، އެޚިދުމަތްތައް ވީހާވެސް ލުއި ފަސޭހަގޮތެއްގައި ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެކަމަށެވެ.
މީގެ އިތުރުން ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކުރާ އާންމު ޚިދުމަތްތަކަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާ، ބައެއް ކައުންސިލުތަކުން ޤަވާއިދުން ދައްކަމުންދާއިރު، އަނެއްބައި ކައުންސިލުތަކުން މިކަމަށް ކަނޑައަޅާ ރައްޔިތުންގެ ފައިސާ،ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާ ކުރުން ނިމުމަކަށް ގެނެވި، ހުރިހާ ކައުންސިލުތަކެއް މިކަމުގައި އެއްހަމަ ކުރުމަށް ބާރުއެޅި މި ގާނޫނުގެ 79 ވަނަ މާއްދާއަށް ގެނެވޭ އިސްލާހާއެކު، މާލީކަންކަމުގައި ޚަރަދުތައް ބެލެހެއްޓުމުގައި، ކައުންސިލުތަކުން އިތުރަށް ޒިންމާދާރުވާނެކަމަށް މެމްބަރު ވިދާޅުވިއެވެ.
އަދި އިސްލާހުގެ 100 ވަނަ މާއްދާއަށް ގެނެވޭ އިސްލާހާއެކު، ކައުންސިލްތަކުގެ ހިންގުމާއި މާލީކަންކަން އިތުރަށް ހަރުދަނާވެ، ރައްޔިތުންގެ ފައިސާއަށް ޚިޔާނާތްތެރިވުމަށް ހުރި ދޮރުތައް ބަންދުކުރެވި، ދެފުށް ފެންނަ ގޮތުގައި ރައްޔިތުންގެ ފައިސާ، އިތުރަށް ޒިންމާދާރުކަމާއެކު ރައްޔިތުންނަށްޓަކާ ޚަރަދުކުރުމަށް ބާރު އެޅިގެންދާނެކަމަށާއި 144 ވަނަ މާއްދާއަށް ގެނެވޭ އިސްލާހާއެކު، ކައުންސިލަރުން އިންތިހާބުކުރާ ދައުރުގެ ފަހު ވަގުތަށް ނުވަތަ އަހަރަށް، ނަތީޖާ ނެރުމަށް މަޑުނުކޮށް، ދައުރުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެން ނަތީޖާ ނެރުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަށް ބާރު އެޅި، 5 އަހަރަށް ކައުންސިލުތަކުން އެކުލަވާލާ، ލަނޑުދަނޑިތަކާއި ތަސައްވުރުތައް އަމަލީގޮތުން ހާސިލުކުރުމަށް އިތުރަށް ބާރުއެޅިގެންދާނެކަމަށް މެމްބަރު ވިދާޅުވިއެވެ.
ކިނބިދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަލީ އަޝްރަގް ވިދާޅުވީ ކައުންސިލްތަކަށް ބަލާއިރު، ވަރަށް ހިންގުންތެރިކަމާއި ޒިންމާދާރު ކަމާއެކު މަސައްކަތްކުރާ ކައުންސިލްތައް ހުރިއިރު، އެފަރާތްތަކަކީ، ސިޔާސީ ކުލައަކަށް ބެލުމެއް ނެތި، އަދި ވަކި ސަރުކާރަކަށް ބެލުމެއެް ނެތި، ރައްޔިތުންގެ ފައިދާއާއި މަންފާއަށްޓަކާ، ދުރާލާ ރާވައިގެން، އެފަރާތްތަކުގެ އެންމެ ފަހު އަހަރާއި ހަމައަށް ރައްޔިތުންގެ ފައިދާއަށްޓަކާ ކުރަން ޖެހޭ އެންމެހާ މަސައްކަތްތައް މަޑުޖައްސާ ނުލާ، ދައުރު ފެށުނީއްސުރެ ރޭވުންތެރިކަމާއި އެކު ކުރަމުން އަންނަ ކައުންސިލްތައްކަމަށެވެ.
ދިމިގްރާތީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން، ހަމަ ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުންގެ ވޯޓުން ހޮވޭ، އެއިރެއްގަ އޮންނަ ސަރުކާރެއްގެ އެއްބާރުލުމާއި އެކު، އަދި ސަރުކާރުގެ އެއްބާރުލުން ނުލިބޭ ހިނދެއްގައި، ސަރުކާރު ޒިންމާދާރުކުރުވައި، ރައްޔިތުންގެ އަޑު އެއިރެއްގަ އޮންނަ ސަރުކާރަކަށް އިއްވާ، އަދި ލޮބީކޮށް އިހުތިޖާހުކުރަންޖެހޭ ހާލަތުގައި އެކަންވެސްކޮށް، ރައްޔިތުންނަށްޓަކާ ކައުންސިލް ތަކުން ބާރުއަޅަންޖެހޭ ވަގުތުގަކުގައި، އެކަންވެސް ކޮށް، ރައްޔިތުންގެ ތަރައްގީއަށްޓަކާ ކުރަންޖެހޭ އެންމެހާ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންގެންދާ ކައުންސިލްތައް ތިބިކަން މެމްބަރު ވަނީ ފާހަގަކުރައްވާފައެވެ.
ވުމާއެކު މި ބިކލަކީ ނަތީޖާތައް އަވަސް ގޮތެއްގައި ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ރޫހު ގެނުވާ ބަދަލެއްކަމަށާއި ރައްޔިތުންގެ ތަރައްގީއާއި ބޭނުންތަކަށް ފުއްދައިދިނުމަށްޓަކާ ކައުންސިލް ތަކަށް ލިބިފައިވާ ބާރުގެ ބޭނުން އެންމެ ފުރިހަމައަށް ލިބިދޭނެބިލެއްކަމަށް މެމްބަރު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި މި ބިލަކީ ކޮންމެހެން މިހާރަށް ބޭނުންޖެހިފައިވާ ބިލެއްކަމަށް ގިނަ ފަރާތްތަކަކުން ދެކެއެވެ. މި ބިލުގެ ސަބަބުން ކައުންސިލް އިދާރާތައް ކޮރަޕްޝަނުން ސަލާމަތްވުމަށް މަގުފަހިވެ ރަށުގެ ވަސީލަތްތަކުގެ ނަހަމަ ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވުމާއި، އިންތިޚާބީ ބޭނުންތަކަށް ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެކަމަށް ބެލެވެއެވެ.