"އަދަދު" އޮންލައިން ނޫހުން ތައްޔާރުކުރި "އައިޝާ" ޑޮކިއުމަންޓަރީ އަކީ ދޮގު ބުހުތާނާއި، ރިޝްވަތުގެ ލެއިން ތަތްތެޅިފައިވާ އެއްޗެއްކަމަށް އެ ނުރުނު ދުވަހުން ފެށިގެން ވެސް ގިނަ ބަޔަކު ދުއްޓެވެ. މި ޑޮކިއުމަންޓަރީގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުޙައްމަދު މުޢިއްޒަށް އަމާޒުކޮށް ހަގީގަތާ ޚިލާފު ތުހުމަތުތަކެއް ކޮށްފައިވާއިރު، ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރާއެކު މިހާރު ވަނީ އެ ވީޑިއޯ މަނާވެފައެވެ. މިއީ މީހުންގެ އަބުރާއި އިއްޒަތް ހިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކައި ޝަރުއީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.

މައްސަލައިގެ ފަސްފަހަތާއި ގަޒުފުކުރުމުގެ ދައުވާ

Ad by Hajj Corporation

މި މައްސަލަ ފެށިގެން އައީ 28 މާރިޗު 2026 ގައި "އަދަދު" ނޫހުން އާންމުކުރި ވީޑިއޯއަކާ ގުޅިގެންނެވެ. މި ވީޑިއޯގައި ހިމެނޭ މައުލޫމާތުތަކަކީ މީހެއްގެ އަބުރަށް އަރައިގަތުން ކަމަށް ބަލައި، ޕްރޮސިކިއުޓަރ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހުން ވަނީ އެ ނޫހުގެ ސީއީއޯ ހުސައިން ފިޔާޒު މޫސާ އާއި އެޑިޓަރު ހަސަން މުހައްމަދުގެ މައްޗަށް ގަޒުފުކުރުމުގެ ދައުވާ އުފުލާފައެވެ. ގާނޫނުލްއުގޫބާތުގެ 612 ވަނަ މާއްދާގެ ދަށުން މި ދައުވާ ކުރެވިފައިވަނީ، އިސްލާމީ ޝަރީއަތުގައި ބޮޑު ފާފައެއްގެ ގޮތުގައި ހިމެނޭ ގަޒުފުކުރުމުގެ އަމަލު ހިންގާފައިވާ ކަމަށް ތުހުމަތުކުރެވޭތީއެވެ.

އަބުރު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ގާނޫނީ އަސާސް

ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު ބިނާވެފައިވަނީ ގާނޫނުއަސާސީން ކަށަވަރުކޮށްދޭ އަސާސީ ހައްގުތަކެއްގެ މައްޗަށެވެ. ގާނޫނުއަސާސީގެ 33 ވަނަ މާއްދާގައި ކޮންމެ މީހަކަށްމެ އެމީހެއްގެ އަބުރު ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ހައްގު ލިބިގެންވާކަން ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި 51 ވަނަ މާއްދާގެ (އ) ގެ ދަށުން، ކުށެއް ސާބިތުނުވާހާ ހިނދަކު އެމީހަކީ ކުށްވެރިއެއް ނޫންކަމަށް ބެލުމުގެ ހައްގު (Presumption of Innocence) ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށްމެ ލިބިގެންވެއެވެ. މިފަދަ ޑޮކިއުމަންޓަރީތަކުގެ ސަބަބުން، ޝަރީއަތުން ވަކި ގޮތެއް ނުނިންމަނީސް މީހެއްގެ އަބުރަށް އިޔާދަނުކުރެވޭނެ ގެއްލުން ލިބިދާނެތީ، ކޯޓުން ވަނީ އެކަން ހުއްޓުވުމަށް އިސްކަންދީފައެވެ.

ކޯޓު އަމުރުގެ މުހިންމު ނުކުތާތައް

ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރުގައި ތިން މުހިންމު ކަމެއް ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ، އެ ޑޮކިއުމަންޓަރީއާ ގުޅުންހުރި އެއްވެސް މައުލޫމާތެއް ނުވަތަ ވީޑިއޯއެއް ސީދާ ގޮތުންނާއި ނުސީދާ ގޮތުން ފެތުރުން މަނާކުރުމެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ، މިއީ މުޖުތަމައުގެ އަޚްލާގީ މިންގަނޑުތަކާ ގުޅުންހުރި މައްސަލައަކަށްވާތީ، މައްސަލައިގެ ޝަރީއަތް ސިއްރުކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިއުމެވެ. ތިންވަނަ ނުކުތާއަކީ، މި އަމުރާ ޚިލާފުވާ ފަރާތްތަކާމެދު ކޯޓުގެ ހުރުމަތް ކެނޑުމުގެ ދައުވާ ކުރެވޭނެ ކަމުގެ އިންޒާރު ދިނުމެވެ. މި ފިޔަވަޅުތަކަކީ މައްސަލައިގެ އިންސާފުވެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަށް އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެކެވެ.

އިސްލާމީ އުސޫލުތަކާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގާނޫނުއަސާސީގެ ރޫހާ އެއްގޮތް

ޖުމްލަގޮތެއްގައި ބަލާއިރު، "އަދަދު" ނޫހުގެ ޑޮކިއުމަންޓަރީ މަނާކުރުމަށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ނެރުނު އަމުރަކީ، މިނިވަން ނޫސްވެރިކަމުގެ ނަމުގައި މީހުންގެ އަބުރަށް އަރައިގަތުމާއި، ފިތުނަ އުފެއްދުން ހުއްޓުވުމަށް އެޅުނު ގާނޫނީ ހަމައެކެވެ. މިއީ އިސްލާމީ އުސޫލުތަކާއި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގާނޫނުއަސާސީގެ ރޫހާ އެއްގޮތްވާ ގޮތުގެ މަތިން، ކޮންމެ ފަރުދެއްގެވެސް ކަރާމާތް ހިމާޔަތްކުރުމަށްޓަކައި ނެރެފައިވާ މުހިންމު އަމުރެކެވެ.